Jest to organizacja pozarządowa, nie nastawiona na uzyskiwanie zysku, której majątek pochodzący z darów i zarządzany przez własnych urzędników przynosi dochody wykorzystywane na cele społeczne, często nazywane funduszem dobroczynnym. Organizacje tego typu mają bardzo stary rodowód. Istniały już w starożytnych cywilizacjach Bliskiego Wschodu, w Grecji i Rzymie. Np. Akademia Platońska, założona około 386 r. p.n.e. powstała dzięki zapisowi, który umożliwił jej działalność przez blisko 900 lat.

W średniowieczu kościół tworzył i zarządzał funduszami przeznaczonymi na cele dobroczynne. W świecie islamskim już w VII w. n.e. istniał odpowiednik fundacji noszący nazwę waqf. Podobne organizacje zakładali zachodnioeuropejscy kupcy w XVII i XVIII w.

Te wczesne formy działań filantropijnych miały jednak niewielki zasięg i rozmiary, podejmowano je w lokalnych społecznościach w celu łagodzenia miejscowych potrzeb. Do dziś istnieje wiele małych fundacji, jednak w XIX i XX w. zaczęły powstawać duże organizacje filantropijne o szerokim zasięgu wywodzące się zazwyczaj z fortun bogatych przemysłowców. Stawiały sobie szerokie cele i zakładały dużą dowolność czynności, w tym podejmowanie programów o zasięgu ogólnoświatowym.

Dzielimy je wg różnych kryteriów, ale do najczęściej spotykanych należą fundusze społeczne, korporacyjne, operacyjne. Większość dużych i najbardziej znanych fundacji amerykańskich należy do tej ostatniej kategorii.